NCERT Solutions Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 08 अहमपि विद्यालयं गमिष्यामि

Question 1. अधोलिखितानि वाक्यानि पूरयित्वा 'आम्' अथवा 'न' इति बद्धन्तु लिखन्तु -
(क) किं वर्ण प्रृथक्या: पुत्रा: स्म:?
(ख) किं रक्षम् अन्नयन्ति?
(ग) किं शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति?
(घ) किं शरीरम् आर्द्र धर्मसाधनम्?
(ड) किं गुणानां सर्वेषा एव आदर: भवति?
(च) किं क्रियाशीले: एच विद्वान् भवति?
(छ) किमु अस्माभि: केवलं मनोरञ्जनानि वाक्यानि वक्तव्यानि?
(ज) य: सदा सुखम् इच्छति, किं स: विद्या प्राप्नोति?
Answer:
(क) न
(ख) आम्
(ग) आम्
(घ) आम्
(ड) आम्
(च) आम्
(छ) न
(ज) न
In simple words: Answer each question by writing either आम् (yes) or न (no) based on what the passage teaches about good qualities, learning, and behaviour.

Exam Tip: Pay careful attention to the passage details - each answer must match exactly what was stated about knowledge, character, qualities, and the benefits of virtue.

Question 2. पालस्य आभूषणा अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तरानि एकपदेन लिखन्तु -
(क) आर्द्र धर्मसाधनम् किम्?
(ख) कौरश् वच: मा वृति?
(ग) श्रेष्ठम् आभूषणम् किम् अस्ति?
(घ) सर्वेषा मनुष्याणां माता का अस्ति?
(ड) रक्षणाम् अन्वयणम् केयर्निति?
Answer:
(क) शरीरम्
(ख) दीनम्
(ग) शीलम्
(घ) भूमि:
(ड) ग्राह्कमा:
In simple words: Each blank is filled with a single word taken directly from the passage that answers what "the ornament of the world" discusses - such as the true decoration of a person, what bad speech is called, what we should all treasure, and similar key concepts.

Exam Tip: Write only one word for each answer - make sure it matches the grammar case and gender required by the sentence structure.

Question 3. पालस्य आभूषणानां प्रश्नानाम् उत्तरानि पूर्णवाक्येन लिखन्तु -
(क) क: विद्वान् अस्ति?
(ख) गुणानु पुजास्था न किमु?
(ग) क: विद्या न प्राप्नोति?
(घ) मनुष्य: विद्यां अर्थ च कर्थ साध्येत्?
(ड) कौरश् वचनं दुर्लभम्?
Answer:
(क) य: क्रियाशीले: एच विद्वान् अस्ति।
(ख) गुणानु पुजास्था न प्रत्येकम्।
(ग) य: सदा सुखम् इच्छति स विद्या न प्राप्नोति।
(घ) मनुष्य: विद्यां अर्थ च धर्मसाधनार्थम् साध्येत्।
(ड) कौरश् वचनं दुर्लभम् भवति।
In simple words: Answer each question with a full sentence by taking the relevant teaching from the passage - explain what makes someone learned, how qualities work, who misses out on knowledge, why we should seek learning and wealth together, and what is rare.

Exam Tip: Always write complete sentences with proper subject and verb - copy the exact phrases from the passage text when possible to ensure accuracy and earn full marks.

Question 4. रेखांकितपदानि आपृत्य प्रश्निनिर्माणं कुर्यतु -
(क) शीलं परं भूषणम्।
(ख) मनुष्य: प्रृथक्या: सन्तान: अस्ति।
(ग) गुणिपु लिङ्गा वय: च न महत्त्वपूर्णम्।
(घ) हितकारकं मनोहारि च वच: दुर्लभं भवति।
Answer:
(क) किमु परं भूषणम्?
(ख) मनुष्य: कस्या: सन्तान: अस्ति?
(ग) गुणिपु किमु न महत्त्वपूर्णम्?
(घ) कौरश् वचनं दुर्लभं भवति?
In simple words: Turn each underlined word into a question word - for example, if the sentence says "Character is the best ornament", ask "What is the best ornament?" This tests understanding of how to change a statement into a question.

Exam Tip: Replace the underlined word with appropriate Sanskrit question words (किमु for things, कस्य for possession, कुत्र for place) and keep the rest of the sentence exactly the same.

Question 5. पालस्य आभूषणम् उदाहरणतुसारे समुचिते मेलनं कुर्यतु -
Answer:
(क) क्षणश: क्षणश: साध्येतु - शरीरम्
(ख) सर्वश्रेष्ठम् आभूषणम् - गुणा:
(ग) रलं न अन्नियन्ति, तत् - दुर्लभम्
(घ) आर्द्र धर्मसाधनम् - शीलम्
(ड) हितकारकं मनोहारि च वचन: - विद्यां अर्थ च मुग्यते
(च) पुजास्थानम् - मुग्यते
In simple words: Match each phrase on the left with its matching pair on the right - connect the main ideas from the passage so that each statement and its meaning go together correctly.

Exam Tip: Read both columns carefully - the pairing should make sense both grammatically and in terms of what the passage teaches about ornaments, qualities, and virtue.

Question 6. पाठात् अधोलिखितानां पदानां समानार्थकपदानि चिञ्चा लिखन्तु -
(क) सुतः
(ख) प्रथमम्
(ग) धनम्
(घ) अवस्था
(ड) वचनम्
(च) आचरणम्
Answer:
(क) सुतः - पुत्रः
(ख) प्रथमम् - आद्यम्
(ग) धनम् - सम्पदा
(घ) अवस्था - वय:
(ड) वचनम् - वाक्यम्
(च) आचरणम् - शीलम्
In simple words: Find another word with the same meaning for each given word - think of words from the passage or from general Sanskrit that mean the same thing.

Exam Tip: The synonym must have the same meaning and fit the same grammatical case - check that your substitute word would make sense if used in place of the original.

Question 7. उदाहरणानुसारे अधोलिखितेषु वाक्येषु विभक्ति निर्देशन्तु -
(क) माता भूमि: पुत्रौड़ : प्रृथक्या:।
(ख) गुणा: पुजास्था न गुणिपु न च लिङ्गा न च वय:।
(ग) शीलं परं भूषणम्।
(घ) क्षणश: कणशचीवं विद्यां अर्थ च साध्येतु।
(ड) सुखाधिन: कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिन: सुखम्।
(च) हितं मनोहारि च वचन: दुर्लभम्।
Answer:
(क) माता भूमि: पुत्रौड़ : प्रृथक्या:। .................. षष्ठी विभक्ति ................
(ख) गुणा: पुजास्था न गुणिपु न च लिङ्गा न च वय:। ................ सप्तमी विभक्ति ................
(ग) शीलं परं भूषणम्। .................द्वितीया विभक्ति ................
(घ) क्षणश: कणशचीवं विद्यां अर्थ च साध्येतु। ................... द्वितीया विभक्ति .....................
(ड) सुखाधिन: कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिन: सुखम्। .................. अभिधेय विभक्ति .....................
(च) हितं मनोहारि च वचन: दुर्लभम्। ................. प्रथमा विभक्ति ...................
In simple words: Identify which case (विभक्ति) each highlighted word uses in the sentence - remember that different cases show different relationships between words, like possession, location, or what is being acted upon.

Exam Tip: Count the word endings carefully - words ending in -ः with subject role take the nominative (प्रथमा), words with -ां endings show objects in the accusative (द्वितीया), and possessive phrases use the genitive (षष्ठी).

Question 8. त्रयं अथ स्वस् अस्ति तत् अनुसारस्य स्थाने 'म्' लिखित्वा वाक्यानि पुन: लिखन्तु -
(क) न रलं अन्नियन्ति।
(ख) शरीरं आर्द्र खलु धर्मसाधनम्।
(ग) वर्ण अद्यतनं पाठं पठाम:।
(घ) त्वं अस्मांक गृहं आगच्छ।
(ड) अहं एकं प्रश्नं प्रष्टुं इच्छामि।
(च) गुणं अजर्यितु अधिकं प्रयलनं करोतु।
Answer:
(क) न रलमु अन्निय्यति।
(ख) शरीरम् आर्दं खलु धर्मसाधनम्।
(ग) वर्णम् अद्यतनं पाठम् पठाम:।
(घ) त्वम् अस्मांक गृहम् आगच्छ।
(ड) अहम् एकं प्रश्नम् प्रष्टुम् इच्छामि।
(च) गुणम् अजर्यितु अधिकम् प्रयलनम् करोतु।
In simple words: Change the sentence to show that something belongs to me - replace words to use 'my' (म्) instead of other markers, so the sentence shows possession and agreement with accusative case endings.

Exam Tip: When you add 'म्' for "my," the word that follows must also change to match the accusative (द्वितीया) case - check that all endings agree with each other.